Binnen het onderwijs groeit de aandacht voor thema’s als burgerschap, duurzaamheid en mentaal welzijn. Scholen zoeken naar manieren om leerlingen voor te bereiden op een wereld die snel verandert en vol uitdagingen zit. Tegelijkertijd roept dat ook vragen op. Want hoe maak je zulke grote thema’s betekenisvol voor leerlingen? En hoe voorkom je dat het blijft bij kennis, zonder dat het echt raakt of beklijft?

Tijdens de NWT-conferentie op 27 maart verzorgt Lydia Habets de workshop ‘Ontdek de zes uitgangspunten voor natuurinclusie in het onderwijs’. In deze workshop komen onderwijsprofessionals samen om te verkennen hoe natuur een vanzelfsprekende plek kan krijgen in onderwijs: niet als los thema, maar als integraal onderdeel van leren en ontwikkelen. In dit artikel gaan we in gesprek met Lydia Habets over haar betrokkenheid bij natuurinclusief onderwijs, haar visie op de zes uitgangspunten en hoe zij deze principes zelf tegenkomt in haar opleiding en onderwijspraktijk.

Hoe kun je natuur en duurzaamheid een plek geven in het onderwijs zonder dat het een extra vak wordt? In een nieuwe reeks visuals laat het Collectief Natuurinclusief zien hoe deze thema’s verbonden kunnen worden met de kerndoelen in het primair onderwijs en hoe je daar in de klas concreet mee aan de slag kunt.

De natuurinclusieve beweging in het onderwijs spreekt hoofd, hart en handen aan. Leerlingen en studenten trekken eropuit, ontdekken, werken samen en leren zorgdragen voor hun omgeving. Daarmee is natuurinclusief onderwijs meer dan een manier van lesgeven: het vormt een levende voedingsbodem voor de groei en het welzijn van de volgende generatie.

In het najaar zijn de definitieve concept kerndoelen bugerschap gepresenteerd, dit nieuwe leergebied dat sinds 2021 tot de wettelijke opdracht van het onderwijs behoort is sterk in ontwikkeling. Binnen het Collectief Natuurinclusief Domein Onderwijs werkt Werkgroep 2 aan de positionering van wereldburgerschap als invulling voor het leergebied burgerschap. Wereldburgerschap richt zich niet alleen op de relatie tussen mensen onderling, maar ook op onze relatie met de planeet en de wederzijdse afhankelijkheid daartussen. Daarmee biedt het een belangrijke kans om natuur en duurzaamheid steviger te verankeren in het onderwijs.

In de toekomstige woonwijk ‘Aan de Vallei’ in Roermond draait het om een natuurinclusieve en gezonde leefomgeving. Het mooiste en meteen het meest uitdagende voor ontwikkelingsmanager Danny Salmans? Iedereen enthousiasmeren over het gedachtegoed van de wijk.

Een schoolgebouw en schoolplein zijn veel meer dan stenen en speeltoestellen. Ze vormen de leef- en leeromgeving van kinderen, plekken waar gezondheid, ontwikkeling en natuur samenkomen. Steeds meer gemeenten en schoolbesturen zoeken naar manieren om die omgeving natuurinclusief te maken. Maar hoe doe je dat in de praktijk?

Veranderkracht is een initiatief van de werkgroep ‘Onderwijs voor een natuurinclusieve arbeidsmarkt’ in het Collectief Natuurinclusief. Het magazine brengt inspirerende verhalen uit verschillende domeinen samen, van onderwijs tot landbouw en van gezondheid tot de financiële sector.

“Het gaat niet alleen om de fysieke transformatie van schoolpleinen, maar vooral om de sociale transformatie,” vertelt Vincent van der Veen, impactmanager bij IVN Natuureducatie. Onlangs werd hij bekroond met de Change Maker Award voor zijn inzet om schoolpleinen in Zeeland te vergroenen. Wat drijft deze change maker, die ooit begon als schoolmeester? 

Op woensdag 18 juni verzamelden zich 35 onderwijsprofessionals op Montessori basisschool Arcade in Utrecht voor de eerste bijeenkomst van de Community of Practice (CoP) Natuurinclusief Onderwijs. Een stralende dag, letterlijk en figuurlijk: het was 26 graden en de buitenruimte van Arcade, inclusief schooltuin en amfitheater, vormde een inspirerende plek om samen te leren en ervaringen te delen.

Het inspiratiedocument ‘Zes uitgangspunten voor natuurinclusie in het onderwijs’ gelanceerd. In dit document staan verschillende mogelijkheden voor onderwijsprofessionals om hun onderwijs door te ontwikkelen.

Een grote rol in deze ontwikkeling is weggelegd voor vakmensen die zijn opgeleid binnen het praktische beroepsonderwijs (mbo). Daarom roepen partijen in Collectief Natuurinclusief de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) op om natuurinclusiviteit integraal mee te nemen in kwaliteitsdossiers.  

Vandaag is het nieuwste versie van het rapport ‘De Staat van het Duurzaam Onderwijs’ uitgebracht. Dit rapport is geschreven door de samenwerkende organisaties binnen Coöperatie Leren voor Morgen, waaronder Collectief Natuurinclusief.

Natuurinclusieve onderwijshuisvesting is goed voor de fysieke en mentale gezondheid van kinderen en medewerkers, helpt bij klimaatadaptatie en versterkt de biodiversiteit. Maar wat is een natuurinclusieve onderwijsomgeving precies? Domein Onderwijs van Collectief Natuurinclusief inventariseerde dit in samenwerking met Aveco de Bondt en kennispartners.

De meeste kinderen in Nederland volgen onderwijs op een reguliere school. De laatste jaren neemt echter het aantal particuliere scholen toe en kiezen steeds meer ouders en leerkrachten voor niet-bekostigd onderwijs. De Inspectie van het Onderwijs wilde graag meer weten over de beweegredenen voor oprichters, ouders en leraren om voor particulier onderwijs te kiezen. En wat blijkt? Zij hebben behoefte aan meer natuurinclusief onderwijs.

Cyrille van Bragt (Yuverta) start op 3 maart als domeinleider van het domein Onderwijs bij Collectief Natuurinclusief. In deze rol zet de onderwijsbestuurder zich in om natuurinclusief onderwijs te bevorderen, verbinden en versnellen. Als domeinleider werkt Cyrille samen met de domeintrekkers aan het aanjagen van de natuurinclusieve beweging. Ook vertegenwoordigt ze het domein in het Natuurinclusief Nationaal Overleg (NiNO).

Voor een natuurinclusieve toekomst hebben we natuurinclusieve kennis en vaardigheden nodig. Dat vraagt om een ontwikkeling in het onderwijs. De Universiteit Wageningen is hiervoor in september gestart met een Living Lab project rond het thema natuurinclusief onderwijs.

Een duurzame toekomst vraagt om duurzaam onderwijs. Daarom start Hogeschool Leiden met een nieuwe deeltijd masteropleiding voor iedereen die in het onderwijs werkt: Duurzaam Onderwijs.

Steeds meer scholen zien de kansen die natuurinclusief onderwijs biedt voor de uitdagingen waar ze mee te maken hebben. Zo draagt natuurinclusief onderwijs bij aan de fysieke gezondheid, het mentale welzijn en brede (talent)ontwikkeling. En natuurlijk is leren in en met de natuur voor veel kinderen leuk!

Zo'n 75 personen vanuit ruim 50 organisaties zetten zich in één van de zes werkgroepen in voor de onderwijsambities en -acties uit de Agenda Natuurinclusief 2.0.