De natuurinclusieve beweging in het onderwijs spreekt hoofd, hart en handen aan. Leerlingen en studenten trekken eropuit, ontdekken, werken samen en leren zorgdragen voor hun omgeving. Daarmee is natuurinclusief onderwijs meer dan een manier van lesgeven: het vormt een levende voedingsbodem voor de groei en het welzijn van de volgende generatie.

Georgette Leltz is de nieuwe domeinleider van Vrijetijdseconomie. In dit interview vertelt ze meer over haarzelf en deelt ze haar visie op het domeinleiderschap.

ASN Bank, Triodos Bank, a.s.r. en Rabobank spannen zich samen in om natuurinclusief wonen toegankelijk te maken voor iedere huiseigenaar. Samen met Collectief Natuurinclusief, de Impact Economy Foundation en Impact Institute is deze sectorsamenwerking in 2025 gestart met het Programma Natuurinclusief Wonen. Doel van dit programma: de vergroening van huis en tuin financieel haalbaar en aantrekkelijk maken voor huiseigenaren.

Collectief Natuurinclusief presenteert met trots een magazine over de Natuurinclusief Manifestatie 2025. In dit online magazine delen we inspirerende verhalen van mensen, organisaties en initiatieven die laten zien hoe natuurinclusief werken in de praktijk vorm krijgt. Van pioniers op het boerenerf tot bestuurders die beleid durven om te buigen – het magazine laat zien hoeveel er al gebeurt wanneer je samenwerkt vanuit dezelfde ambitie.

Kinderen die leren in de natuur zijn actiever, nieuwsgieriger en meer betrokken. Ze leren door te onderzoeken en de wereld om zich heen te ervaren. Ze zijn in beweging, werken samen en ontdekken verbanden. Leren krijgt betekenis, omdat het direct verbonden is met wat ze zien, voelen en meemaken. Toch vindt leren voor veel kinderen nog vooral plaats binnen vier muren. Daardoor blijft het leerpotentieel van de natuur in het onderwijs vaak onbenut.

Het domein vrijetijdseconomie van het Collectief Natuurinclusief heeft als ambitie om alle recreatieterreinen in Nederland groener en biodiverser te maken; het gaat bij elkaar om meer dan 100.000 hectare aan recreatieterreinen.

Maak kennis met Anke Springer, de nieuwe domeinleider Infrastructuur bij Collectief Natuurinclusief. Wat is haar visie op natuurinclusieve infrastructuur en wat wil zij bijdragen vanuit haar rol als domeinleider?

Gemeenten gaan stevig aan de slag met natuurinclusieve steden en dorpen en vragen nieuw kabinet om structurele steun om ambities waar te maken. 

In juni 2025 heeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) twee documenten gepubliceerd waarin duurzaamheidsindicatoren en een methodiek voor biodiversiteit en klimaatadaptatie zijn uitgewerkt. Deze bieden handvatten voor het concretiseren en toetsen van natuurinclusieve ambities binnen het Programma van Eisen (PvE) Frisse Scholen. Scholen die aan natuurinclusie en biodiversiteits-verrijking werken, worden gevraagd hun praktijkervaringen te delen met RVO.

In het najaar zijn de definitieve concept kerndoelen bugerschap gepresenteerd, dit nieuwe leergebied dat sinds 2021 tot de wettelijke opdracht van het onderwijs behoort is sterk in ontwikkeling. Binnen het Collectief Natuurinclusief Domein Onderwijs werkt Werkgroep 2 aan de positionering van wereldburgerschap als invulling voor het leergebied burgerschap. Wereldburgerschap richt zich niet alleen op de relatie tussen mensen onderling, maar ook op onze relatie met de planeet en de wederzijdse afhankelijkheid daartussen. Daarmee biedt het een belangrijke kans om natuur en duurzaamheid steviger te verankeren in het onderwijs.

Op 20 januari 2026 kwamen tijdens een goedbezocht Ademruimte- webinar partners, plattelandsondernemers, overheden en betrokken organisaties samen om te reflecteren op een ontwikkeling die steeds duidelijker zichtbaar wordt. Voortbouwend op de Ademruimte-excursieen het Ademruimte-seminar tijdens de Natuurinclusief Manifestatie 2025 stond één vraag centraal: hoe geven we samen verdere ruimte aan een beweging die al groeit, maar nog niet overal wordt gezien?

De meer dan 1.000 bezoekers aan de allereerste Natuurinclusief Manifestatie 2025 (NiM25) lieten overtuigend zien dat een natuurinclusieve samenleving dichterbij is dan gedacht. Dat er een maatschappelijke beweging is die wil werken aan een natuurinclusieve samenleving werd duidelijk: honderden bedrijven, beleidsmakers, maatschappelijke organisaties, wetenschappers, jonge professionals en andere geïnteresseerden deelden hier hun ervaringen, leerden van elkaar en maakten afspraken om samen hun impact te vergroten.

Stel je een kind voor dat buiten leert, met modder aan de handen en zon op het gezicht, terwijl het ontdekt hoe alles met elkaar samenhangt. In de natuur komt leren tot leven. Daar groeit nieuwsgierigheid, concentratie en verwondering. Daar leren kinderen niet alleen over de wereld, maar ook hun plaats daarin. En buitenschools leren in de natuur versterkt bovendien andere vakken: taal, rekenen en sociaal-emotionele ontwikkeling krijgen er een stevige impuls door.

Het onderwijs staat voor grote uitdagingen én grote kansen. Of het nu gaat om primair, voortgezet, middelbaar of hoger onderwijs: overal werken opleidingen en instellingen dagelijks aan taal, rekenen, persoonlijke vorming en burgerschap. Tegelijkertijd groeit het besef dat leren pas echt tot bloei komt wanneer hoofd, hart en handen met elkaar verbonden zijn. Natuur speelt daarin een belangrijke rol.

De nieuwe provinciale weg N346 in Lochem is een belangrijke schakel tussen de Achterhoek, de A1 en de Stedendriehoek (Deventer, Zutphen en Apeldoorn). De N346, laat zien dat natuurinclusiviteit een integraal onderdeel kan zijn van een infrastructuurproject. De ruimtelijke inpassing in het groene landschap van de Achterhoek was één van de belangrijkste doelstellingen.

Met een ontwerp van een golfremmende vooroever in het IJsselmeer laten Haskoning en Waterschap Zuiderzeeland zien dat waterveiligheid, natuurontwikkeling en recreatie uitstekend hand in hand kunnen gaan. Het project combineert technische innovatie met ecologische meerwaarde – en dat leverde verrassend veel op.

Steeds meer professionals en organisaties zien dat de natuur een oplossing kan zijn voor veel maatschappelijke uitdagingen. Daarom wordt 8, 9 en 10 december de allereerste Natuurinclusief Manifestatie 2025 (NiM25) gehouden. Hier komen honderden partijen samen om elkaar te inspireren, van elkaar te leren en stappen te zetten naar een natuurinclusieve samenleving. Van bedrijven, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties tot jonge professionals, wetenschappers en burgerinitiatieven: iedereen die een bijdrage willen leveren aan natuurinclusiviteit is welkom.

De nieuwe wijk Rijnvliet in Leidsche Rijn Utrecht is een mooi voorbeeld van een inclusieve gebiedsontwikkeling, waarbij de gemeente Utrecht, het schoolbestuur SPO Utrecht en kinderopvangorganisatie Kind&co vanaf de visiefase hebben samengewerkt. Het laat zien hoe een ruimtelijke, maatschappelijke, pedagogische en natuurinclusieve ontwikkeling hand in hand kunnen gaan, als de betrokken partijen elkaar op tijd vinden en inspireren.

Een uitnodigende schakel tussen de nieuwe woonwijk en de Amsterdamse Poort. Zo omschrijft Dura Vermeer de nieuwe natuurinclusieve brug in Amsterdam Zuidoost. Bij de nieuwe brug en kademuur in project Amsterdam Hogehil werkte Dura Vermeer samen met een breed team van partners. Het ontwerp is in nauwe samenwerking gemaakt met ingenieursbureau ipv Delft. Ook waren anderen betrokken, zoals FiberCore die de kademuur gerobotiseerd metselde en Nepocon die de constructie beoordeelde. Iedereen bracht van het begin integraal zijn eigen expertise in, van constructie tot ecologie en ontwerp.

Er gebeurt al veel op het vlak van het natuurinclusief maken van recreatieterreinen. De afgelopen jaren zijn een aantal tools ontwikkeld om hiermee concreet aan de slag te gaan. Denk bijvoorbeeld aan de cursus Natuurinclusief Ondernemen, de aanpak Natuur op je park en het Green Key-certificaat Natuurinclusief Ondernemen. Ontzettend positief dat onze sector op deze manier in beweging is. Toch hoor ik af en toe ‘de onderzoeker’ in mij de volgende vraag stellen: zijn we wel op de goede weg? En hoe zien we of dat zo is? Hebben we aan het eind van 2026 voortgang geboekt op al onze recreatieterreinen?