Natuurinclusief Bouwen: Voor Een Duurzame en Groene Toekomst

Illustratie van een groene vijfhoek die lijkt op een huis, omlijst door gekleurde bladvormen op een groene achtergrond.

Bouw

De bebouwde omgeving kan niet zonder natuur. In ons bebouwde gebied hebben we het nodig voor de verbetering van lucht- en waterkwaliteit, klimaatadaptatie, gezondheid, en ruimte voor recreatie en ontspanning. Om natuur duurzaam in stand te houden is het essentieel om de huidige daling in biodiversiteit een halt toe te roepen en de natuur te herstellen.

Onze visie

De natuur moet een vanzelfsprekend onderdeel zijn van de bebouwde omgeving. Het versterken van het ecosysteem, en daarmee de natuur én alle voordelen die natuur oplevert, zien wij als vanzelfsprekend onderdeel van bouwen en ontwikkelen, en domein Bouw gaat de transitie daarnaartoe versnellen.

Wij willen de transitie binnen de Nederlandse bouwsector van early-adopters (natuurinclusief bouwen en ontwikkelen door koplopers) naar early-majority (natuurinclusief bouwen en ontwikkelen door de meerderheid) versnellen zodat uiteindelijk natuurinclusieve bouw de norm is en verankerd ligt in het beleid.

Waarom?

Natuurinclusief bouwen en ontwikkelen moet de nieuwe norm worden zodat wij zelf in een fijne en gezonde omgeving kunnen wonen en werken, terwijl we de biodiversiteit in en om de stad ondersteunen.

Onze aanpak

Vanuit de visie zijn ambities, doelstellingen en concrete acties geformuleerd, om deze te kunnen realiseren. In het domein Bouw wordt er bewogen binnen een brede range van bebouwing, infrastructuur en openbare en private leefomgevingen waarbinnen gewoond, gewerkt en gerecreëerd wordt.

Wet- en regelgeving

Binnen dit actiepunt verkennen we de verankering van natuurinclusief bouwen en ontwikkelen in de Nederlandse wet- en regelgeving. Daarnaast sorteren we voor op bestaande en aankomende EU-wetgeving.

- Verkennen, en versterken waar mogelijk, van de samenhang tussen verschillende soorten regelgevingen met als doel om ze nog doelmatiger te maken;
- Vastleggen en borgen van locatiespecifieke biodiversiteit en verkennen hoe deze te stimuleren met beleid, wet- en regelgeving, b.v. met een landelijke groennorm;
- Vroegtijdig implementeren van de EU-taxonomie, EU-natuurrestauratie en EU-bodemgezondheid wetten in nieuw op te stellen wet- en regelgeving.

Gemeentelijke netwerken

We versterken en verduidelijken natuurinclusieve netwerken (fysiek en sociaal) binnen gemeenten om tot beter beschikbare informatie te komen over de aanwezige ecosystemen en bijbehorende biodiversiteit.

- Het creëren van een NNG (Natuur Netwerk Gemeente), te beginnen met tien gemeenten om zo individuele bouw- en ontwikkelprojecten natuurinclusieve handvaten te geven;
- Gemeenten sluiten zich aan bij ‘Stad als Natuurpark’ (naar model van National City Park Londen). Dit is een internationaal geaccepteerde aanpak voor het vergroenen van de stad door bewonersparticipatie om zo bij te dragen aan het nieuwe normaal.

Handvatten voor sector

Het bieden van handvatten zodat alle organisaties binnen de Nederlandse bouwsector natuurinclusief kunnen bouwen, ontwikkelen, renoveren of gebruiken. Vanwege de uitdaging om elke organisatie van ecologische medewerkers met de juiste kennis te voorzien, is het belangrijk om zoveel als mogelijk relevante ecologische kennis te kunnen vatten in bruikbare tools en methoden.

- Tools en methoden ondersteunen en implementeren zoals: het natuurinclusief puntenstelsel, natuurinclusieve normering, TOP10 maatregellijsten en aanpak Natuurinclusief isoleren van bestaande woningen ondersteunen en promoten;
- Overzicht en beschikbaarheid van bruikbare tools binnen alle fases van een bouw/ ontwikkeltraject;
- Nederlandse hypotheken en financieringen voor bouw-, renovatie- of ontwikkelprojecten natuurinclusief maken door samen met hypotheekverstrekkers en financierders een set tools samen te stellen waarmee natuurinclusiviteit kan worden gewaarborgd.

Zichtbaarheid vergroten

We willen de zichtbaarheid van natuurinclusief bouwen vergroten en dit onder een grotere doelgroep kenbaar maken. Dit doen we zowel in het binnen- als buitenland, met als doel dat Nederlandse organisaties worden gezien als voorlopers en Nederlandse tools in het buitenland worden ingezet. Daarmee zal natuurinclusief bouwen, net als de huidige Nederlandse waterbouw, een businessmodel worden voor Nederlandse bedrijven.

- Internationale positionering en samenwerking door het vergroten van de zichtbaarheid binnen de Europese Commissie, binnen vijf buitenlandse events voor 2028, binnen internationale events in NL en binnen Europese gemeenten;
- Vergroten van de ‘Natuurinclusief bouwen’ bubbel in Nederland door media in te zetten met o.a. jaarlijkse informatiecampagnes.

Monitoren van natuur

We ondersteunen en faciliteren innovatieve monitoring strategieën waarmee gericht wordt gemonitord op de verandering in de natuur in en om de gebouwde omgeving. Effectiviteit van natuurinclusieve maatregelen in de bebouwde omgeving wordt op die manier beter in kaart gebracht.

- Ondersteunen van één breedgedragen, domeinoverstijgend dashboard waarin de algemene biodiversiteit en robuustheid van ecosystemen kan worden geraadpleegd. Dit gaat over het beschikbaar maken van gegevens en kennis voor iedereen;
- Het implementeren en promoten van een uniforme aanpak van monitoring gebaseerd op een nulmeting en een meting na realisatie op zowel gebieds- als projectschaal waarmee duidelijk wordt welke impact individuele bouw- en ontwikkelprojecten creëren en dat kan vergelijken. Dit gaat over hoe alle bouw en ontwikkelprojecten op eenzelfde manier kunnen monitoren;
- Ondersteunen en beschikbaar maken van innovatieve technieken zoals inzet van audio-monitoring, remote sensing, citizen science, video monitoring en e-DNA zodat monitoring van biodiversiteit steeds makkelijker en betrouwbaarder wordt. Dit gaat om de technieken verbeteren van monitoring.

Meer insectendiversiteit in de bebouwde omgeving

De handreiking insectendiversiteit in de bebouwde omgeving is onlangs uitgebracht door de domeinen Bouw en Bedrijventerreinen. Insecten spelen een cruciale rol in een gezond ecosysteem, daarom zetten we ons in voor concrete en blijvende verbeteringen. Samen met EIS - Kenniscentrum Insecten en Natuur & Milieu zijn de richtlijnen opgesteld. Het zijn praktische handvatten voor verbetering van de diversiteit en populaties van insecten. De handreiking is hier te lezen.

Gemeenten en ontwikkelaars zijn van harte uitgenodigd om bij te dragen aan de verdere ontwikkeling en implementatie. Wil je meedoen? Neem contact op met Vera Bouw via vbouw@avecodebondt.nl.

Download een visuele weergave van de richtlijnen