Spoor 3. Natuurinclusief en natuurpositief gedrag van bezoekers
Natuurinclusief gedrag
Natuurinclusief gedrag is recreëren in balans met de natuur. Een bezoek heeft zo weinig mogelijk invloed op de natuur. Concreet betekent dit dat bezoekers zich houden aan de regels van terreinbeheerders, zoals geen afval achterlaten, op de paden blijven en het volgen van aanwijzingen ten aanzien van honden.
Het onderzoek “Honden aan de lijn” heeft als doel om inzicht te geven in het stimuleren van bezoekers van natuurgebieden om hun honden aan te lijnen in aanlijngebieden. Met deze gedragsstrategie bouwen we voort op bestaande praktijk ervaringen, die rekening houdt met de context van verschillende natuurgebieden.
Gedragsstrategie “Honden aan de lijn”
Wat zijn succesfactoren en valkuilen voor effectieve gedragscodes?
In dit rapport (december 2025) wordt ingegaan welke verandertechnieken kunnen worden toegepast om gedragscodes effectiever te maken. Welke elementen beïnvloeden of een gedragscode effectief is en wat zijn de oorzaken zijn van minder effectieve gedragscodes. Ook wordt een overzicht gegeven van bestaande gedragscodes in binnen- en buitenland.
Handreiking voor Effectieve Gedragscodes
De natuur komt steeds meer onder druk te staan. Dit kan met name in het broedseizoen ingrijpende gevolgen hebben. Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, LandschappenNL en Collectief Natuurinclusief hebben daarom in het voorjaar van 2026 de gedragscampagne ‘Bescherm de jonkies’ gelanceerd. Deze nieuwe campagne, opgezet vanuit gedragswetenschap, richt zich op bescherming en wat mensen daarbij zelf kunnen doen.
Campagne Bescherm de jonkies
Adviesrapport Aan de lijn!
Vier adviezen voor een betere naleving van de aanlijnplicht in natuurgebieden.
In dit adviesrapport (juni 2026) worden op basis van gedragswetenschappelijke studies, wetenschappelijke literatuur en gesprekken met hondenexperts vier adviezen gegeven voor een betere naleving van de aanlijnplicht. De uitingen van de campagne ‘Bescherm de jonkies, zijn in het onderzoek meegenomen.
Onderzoek Blijf op het pad
In dit adviesrapport worden op basis van twee gedragswetenschappelijke onderzoeken, wetenschappelijke literatuur en inzichten van parkbeheerders en boswachters drie adviezen gegeven om het lopen buiten de officiële paden te verminderen.
Hondenlosloop in en om de Veluwe
Na een inventarisatie en analyse van de huidige losloopgebieden op en rond de Veluwe biedt dit onderzoek (2024) bouwstenen voor een toekomstige visie op hondenlosloop in en rond het Natura 2000 gebied.
De hondenpopulatie is sinds corona enorm gegroeid. Maar liefst één op de vijf huishoudens heeft een hond. Tegelijkertijd staan losloopgebieden onder extra druk door het sluiten van natuur- en recreatiegebieden voor honden. De Hondenbescherming roept daarom gemeenten op om voor voldoende goed bereikbare en veilige losloopgebieden te zorgen. Zij hebben hiervoor een handboek ontwikkeld om gemeenten te adviseren hoe zij kunnen zorgen voor welzijnsvriendelijke hondenlosloopgebieden.
Veilige honden-losloopgebieden – Koninklijke Honden Bescherming
Natuurpositief bezoek
Bij regeneratief toerisme staat een positieve impact voor mens en natuur voorop. Recreatie en toerisme worden in die zin als middel gezien om bij te dragen aan het verbeteren van plaats en natuur en versterken van gemeenschappen en cultuur.
De regeneratieve beweging waarbij we aansluiten op het groene en ecologische deel van regeneratief noemen we natuurpositief (bezoek).
Natuurpositief gaat dus over hoe bezoek tot een positieve bijdrage aan de natuur kan leiden. Hoe bezoek kan bijdragen aan het herstellen, versterken of vergroten van de natuur.
Regeneratief toerisme krijgt steeds meer naamsbekendheid wereldwijd en is inmiddels een veel besproken onderwerp in de toeristische sector. Deze manier van ontwikkelen van toerisme kent veel voordelen op zowel sociaal als ecologisch gebied en heeft als belangrijkste uitgangspunt om een netto positieve impact te maken. Dit rapport (2026) van Shirley Nieuwland in opdracht van de Provincie Zuid-Holland geeft duiding wat onder regeneratief toerisme verstaan wordt en hoe dit is in te zetten.
Verkenning
Regeneratief Toerisme
Als we willen dat het Wad leefbaar en gezond blijft, vraagt dat om keuzes die natuur, landschap en gemeenschap versterken. Regeneratieve recreatie betekent dat je de plek sterker achterlaat dan je haar aantrof; van hoe je reist en verblijft tot wat je eet en wat je onderneemt.
In het e-book van Visit Wadden (2026) vind je een heldere handleiding met stappen, voorbeelden en checklists voor iedereen die met regeneratieve recreatie aan de slag wil.
Regeneratieve recreatie in het Waddengebied
‘Reizen naar morgen’ gaat over de positieve kracht van toerisme kan reizigers en de plaatsen die ze bezoeken, inclusief de mensen en lokale gemeenschappen die deze plekken ‘maken’ en bewonen, veranderen. Met deze visie wordt in Vlaanderen, met respect voor de ziel van de plek, toegewerkt naar een evenwicht tussen bezoekers, ondernemers en bewoners, met een meerwaarde voor alle betrokkenen. Reizen naar Morgen is het denkkader dat is opgesteld voor en door de toeristische sector waarbij Toerisme Vlaanderen een faciliterende rol heeft.
Foto: John Kreukniet
Reizen naar morgen - Toerisme Vlaanderen
Handboek recreatief landschapsbeheer in de Alblasserwaard-Vijfherenlanden
“Onze visie is om de manier waarop mensen een plek bezoeken te veranderen van ‘een koelkastmagneet kopen en een foto maken’ naar een vorm waarbij ze een betekenisvolle band met de lokale bevolking opbouwen, persoonlijke verhalen delen en door hun acties iets teruggeven aan de natuur.”.
Dit handboek (2026), in opdracht van Stichting Blauwzaam en Wageningen Environmental Research, is bedoeld om lokale ondernemers te inspireren bij het kiezen van recreatieve activiteiten die het landschapsbeheer ondersteunen en tegelijkertijd betekenisvolle contacten bevorderen.
Foto: Peter Paul Klapwijk
Recreatie met waarde(ring) voor natuur
De dynamiek binnen de vrijetijdssector vraagt om flexibiliteit en vernieuwing. Veranderende verwachtingen van recreanten en toenemende druk op natuurgebieden dwingen ondernemers, beleidsmakers en beheerders om anders naar hun bedrijfsvoering en inrichting van gebieden te kijken. Deze uitdagingen kunnen een motor zijn voor innovatie: van nieuwe verdienmodellen tot vormen van bezoekersparticipatie die direct bijdragen aan natuurkwaliteit. Deze publicatie van Kenniscentrum Kusttoerisme (2026) is een verzameling van een aantal inspirerende praktijkvoorbeelden die laten zien dat natuur en recreatie óók hand in hand kunnen gaan.
Foto: Daan Steijnen van Eck
